DU HỌC NGHỀ ĐỨC: PHÂN BIỆT 4 LOẠI CHƯƠNG TRÌNH AUSBILDUNG, ANERKENNUNG, BERUFSERLAUBNIS, ANPASSUNGSQUALIFIZIERUNG

Bài viết này sẽ giúp bạn phân biệt rõ từng khái niệm, để từ đó lựa chọn lộ trình phù hợp nhất với bằng cấp, kinh nghiệm và định hướng sự nghiệp của mình tại Đức.

1. Ausbildung - Học lý thuyết (30%) kết hợp thực hành (70%)

Ausbildung là chương trình đào tạo nghề kép tại CHLB Đức. Sinh viên chưa có bằng nghề hay kinh nghiệm nghề nghiệp sẽ được đào tạo bài bản từ đầu, và được cấp bằng chính thức từ CHLB Đức khi tốt nghiệp. Chương trình này cho phép sinh viên cùng lúc học lý thuyết tại trường nghề và thực hành, làm việc có hưởng lương tại doanh nghiệp.

Đây là con đường phổ biến nhất để có tay nghề và làm việc lâu dài tại Đức. Chương trình học thường kéo dài từ 2 - 3.5 năm, và được nhiều học viên Việt Nam lựa chọn. Bên cạnh việc vừa học vừa làm, sinh viên cũng được miễn phí toàn bộ tiền học, đồng thời có thêm trợ cấp khi làm việc để trang trải sinh hoạt phí.  

2. Anerkennung 

Anerkennung là thủ tục công nhận văn bằng hoặc tay nghề nước ngoài tại Đức. Chương trình này dành cho người đã học và có bằng nghề hoặc kinh nghiệm làm việc tại nước khác ngoài CHLB Đức, nhưng muốn sang Đức làm việc. Mục đích chính là giúp người lao động hợp pháp hóa bằng cấp, kinh nghiệm để có thể hành nghề tại Đức, theo tiêu chuẩn của quốc gia này.

Hồ sơ của người lao động sẽ được so sánh, đánh giá theo khung tiêu chuẩn nghề tại CHLB Đức. Sau quá trình đó, hồ sơ có thể được công nhận đầy đủ (volle Anerkennung) hoặc chỉ công nhận một phần (teilweise Anerkennung).

Nếu được công nhận đầy đủ, người lao động có thể sang Đức làm việc được luôn, không phải tham gia đào tạo hay học tại trường nghề để lấy bằng nữa. Tuy nhiên, nếu chỉ được công nhận một phần, ứng viên có thể phải học bổ sung (Anpassungsqualifizierung) hoặc thi đánh giá (Kenntnisprüfung) mới đủ điều kiện làm việc.

Ví dụ, một kỹ sư cơ khí đã có kinh nghiệm làm việc nhiều năm ở Việt Nam, muốn tiếp tục làm việc trong ngành cơ khí tại CHLB Đức. Do đó, anh cần tiến hành thủ tục Anerkennung: so sánh bằng cấp đào tạo và kinh nghiệm nghề nghiệp tại Việt Nam với chuẩn đào tạo kỹ sư cơ khí ở Đức. Nếu được công nhận đầy đủ (volle Anerkennung), anh có thể ứng tuyển chính thức vào các vị trí kỹ sư cơ khí tại Đức, hưởng mức lương và quyền lợi như đồng nghiệp bản địa. Nếu chỉ được teilweise Anerkennung (công nhận một phần), anh sẽ cần tham gia thêm khóa đào tạo hoặc thi bổ sung để hoàn thiện và được công nhận toàn phần.

3. Berufserlaubnis - giấy phép hành nghề tạm thời 

Berufserlaubnis là giấy phép tạm thời cho phép hành nghề (hoặc giấy phép có thời hạn) tại CHLB Đức, chủ yếu các ngành nghề được cấp giấy phép này nhiều nhất là dành cho các bác sĩ đã được đào tạo y khoa bên ngoài khu vực EU/EFTA. Y khoa là một nghề được quy định tại Đức, tức phải có bằng cấp được CHLB Đức công nhận mới được hành nghề. Đối tượng bao gồm những người công tác trong ngành y tế như bác sĩ, điều dưỡng, dược sĩ,...

Do đó, Berufserlaubnis giúp người lao động có thể làm việc tại Đức ngay trong khi chờ bằng cấp được công nhận. Trong thời gian này, người lao động phải làm thủ tục Anerkennung hoặc thi Fachsprachprüfung (Kỳ thi tiếng Đức Y khoa)/Kenntnisprüfung (kỳ thi đánh giá kiến thức chuyên môn Y khoa) để được cấp giấy phép hành nghề vĩnh viễn gọi là Approbation.

Tuy nhiên, giấy phép này chỉ có giá trị trong một bang nhất định, và có thời hạn hiệu lực trong  tối đa 2 năm.

Để dễ hình dung, một bác sĩ đa khoa đã tốt nghiệp và có vài năm làm việc tại Việt Nam muốn sang Đức để phát triển sự nghiệp, cần nộp hồ sơ công nhận bằng cấp (Anerkennung). Tuy nhiên, do chương trình đào tạo y khoa tại Việt Nam và Đức khác nhau, nên vị bác sĩ này sẽ được cấp Berufserlaubnis tạm thời với thời hạn 2 năm trong phạm vi của bang mà anh sẽ công tác. Với giấy phép này, anh có thể làm việc trong bệnh viện với vai trò bác sĩ dưới sự giám sát của đồng nghiệp, tích lũy kinh nghiệm thực tế, vừa chuẩn bị cho kỳ thi Kenntnisprüfung. 

Nếu vượt qua kỳ thi, anh sẽ đủ điều kiện nhận Approbation, trở thành bác sĩ được công nhận chính thức tại Đức và có thể hành nghề độc lập trên toàn quốc.

4. Anpassungsqualifizierung

Anpassungsqualifizierung là chương trình đào tạo bổ sung dành cho người có bằng cấp hoặc chứng chỉ nghề được công nhận một phần (teilweise Anerkennung) tại Đức. Trong quá trình thẩm định hồ sơ, nếu cơ quan chức năng nhận thấy bằng cấp của bạn chưa tương đương đầy đủ với chuẩn đào tạo nghề Đức, họ sẽ yêu cầu tham gia khóa đào tạo này.

Chương trình đào tạo bổ sung cũng bao gồm học lý thuyết kết hợp thực hành tại doanh nghiệp, bù đắp những phần kiến thức, kỹ năng còn thiếu của người lao động nước ngoài so với tiêu chuẩn nghề của Đức. Học viên tốt nghiệp khóa học sẽ được cấp bằng toàn phần (volle Anerkennung) và có đủ điều kiện hành nghề hợp pháp tại Đức. 

Ví dụ, một điều dưỡng đa khoa tại Việt Nam đã có nhiều năm kinh nghiệm, tuy nhiên, khi muốn làm việc tại Đức, chương trình học ở Việt Nam lại thiếu 1 số nội dung so với tiêu chuẩn ở nước này. Do đó, người này sẽ phải tham gia chương trình Anpassungsqualifizierung trong vòng 12 tháng tại một cơ sở y tế ở Đức, trong thời gian đó sẽ vừa học vừa thực hành có hướng dẫn. Nếu hoàn thành, điều dưỡng này sẽ được cấp volle Anerkennung (công nhận toàn phần), đủ điều kiện ký hợp đồng lâu dài, hưởng mức lương và quyền lợi như một nhân viên y tế bản địa.

Tóm lại, con đường học tập và làm việc tại Đức có nhiều lựa chọn tùy vào xuất phát điểm của mỗi người. Việc hiểu rõ sự khác biệt giữa các khái niệm này sẽ giúp bạn chọn đúng lộ trình, tiết kiệm thời gian và nắm bắt cơ hội phát triển sự nghiệp bền vững tại Đức. 

Nếu bạn đã có dự định phát triển sự nghiệp tại CHLB Đức nhưng vẫn đang băn khoăn, chưa biết mình hợp và nên đi theo con đường nào, lộ trình nào cho phù hợp với năng lực bản thân, hãy liên hệ với KNB để được đánh giá, tư vấn và định hướng chi tiết từ sớm nhé! 

(Bản quyền bài viết thuộc về Công ty Cổ phần Quốc tế Kim Nguyên Bảo (KNB). Không sao chép dưới mọi hình thức.)